iThink.pl - dziennikarstwo i publicystyka

Historia dekorowania jajek jest bardzo długa. Najstarsze znaleziono podczas prowadzenia wykopalisk na terenie dawnej Mezopotamii, Cesarstwa Rzymskiego, w Egipcie i w Chinach. O polskich pierwsze wzmianki pochodzą z X wieku. Odkryto je w czasie prac archeologicznych w Opolu. Wtedy też zrodziły wiele legend na temat swego pochodzenia. Jedna mówiła, że to Matka Boska ofiarowała pisanki Piłatowi, aby uratować od śmierci swego Syna. Według drugiej pewien ubogi człowiek szedł sprzedać kosz jaj. Idąc spotkał Chrystusa dźwigającego krzyż i postanowił Mu pomóc. W tym momencie jajka pokryły się wzorami. Kolejna głosiła, że pisanki powstały z kropel krwi Chrystusa, wylanych na Golgocie. Mówiono również, że gdy Maria Magdalena stała, płacząc przy grobie Jezusa, ukazał się jej Anioł, mówiąc, że Chrystus Zmartwychwstał. Kobieta usłyszawszy wieść pobiegła do domu, w którym widząc, że wszystkie jaja są czerwone, postanowiła rozdać je Apostołom ogłaszając równocześnie wspaniałą nowinę. W tym momencie stał się cud i pisanki zmieniły się w ptaki. Był to znak, że dzięki śmierci, a następnie Zmartwychwstaniu Jezusa, powstał na nowo ludzki żywot.

Dawniej chlubą każdej pani domu były piękne pisanki. Uważano je za swego rodzaju talizman i wzajemnie się nimi obdarowywano. W zalotach przyjęcie jej przez pannę lub młodzieńca świadczyło o odwzajemnianiu uczuć, a dziewczęta mogły się nimi wykupić przed polaniem wodą w lany poniedziałek. Częstym widokiem były też pisanki zawieszone na drzewach. Robiono tak, bowiem panowało przekonanie, że dzięki temu będą one miały dużo owoców.

Pokrywanie skorupek jajek dekoracjami miało podobno zwiększyć ich cudowne właściwości. Jedną z najważniejszych rzeczy była symbolika koloru, jaki im nadawano, ponieważ był on wróżbą na przyszłość.

Nazwy malowanych jajek pochodzą od sposobu, jak je zdobiono. Te, które są
w jednym kolorze nazywane są „malowankami”, „kraszankami” lub „byczkami”. Jeśli na jednolitym tle jest coś wyskrobane, to jest wtedy „skrobanka” albo „rysowanka”, ozdobioną wycinkami z kolorowego papieru nazywano „oklejanką” lub „naklejanką”, natomiast
o dekorowanej różnymi kolorami i obrazkami mówi się „pisanka”. Jajka wkładano do ciepłego wosku a następnie zdobiono. Żeby były pięknie udekorowane, zanurzano je
w różnych barwnikach, odbarwiano w occie, tworzono wzory, po czym na końcu znów wkładano do barwników.

Motywy, którymi do dziś zdobi się pisanki, zależą często od regionu, gdzie tradycja ich robienia przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. To właśnie tam do dziś przetrwały
w swej pierwotnej formie. Miejscami tymi są: Podhale, ziemie lubelskie, rzeszowskie, rawsko-odpoczyńskie, radomskie, krakowskie i Śląsk. Znajdziemy na nich powtarzające się elementy, które ukształtowały się przez wieki trwania zwyczaju. Wzory najczęściej wywodziły się z przyrody, która podsuwała pomysły, czym udekorować skorupkę. Uzupełnieniem rysunków, o których można powiedzieć, że są arcydziełami sztuki ludowej, była po prostu ludzka fantazja.

Barwniki do zdobienia pisanek przygotowywano przede wszystkim z roślin. Poszczególne kolory były uzyskiwane przy pomocy: żółty - kory młodej jabłoni i z kwiatu nagietka, brązowy- cebuli, fioletowy- listków malwy, zielony - odwaru z widłaka, „kotków” osiki z ałunem, jemioły i młodego żyta, czarny - czarnemu bzu, kory dębu i łupinkek orzecha, czerwony - odwaru robaczków „czerwców” a różowy - soku z buraka.

Kolory:

Żółty - wróżył życie duchowne zakonnym czy kapłaństwie

Różowy - wróżył sukcesy

Białe, niepomalowane jajka - oznaczało niewinność

Niebieski - zdrowie

Czarny - pamięć

Fioletowy - siłę i wytrwałość w dążeniu do celu

Zielony - wróżył pieniądze
Czerwony - oznaczał miłość i zwycięstwo we wszystkim

Dzisiaj niestety piękna staropolska tradycja robienia pisanek na Wielkanoc zanika. Niewielu ludziom, zwłaszcza młodym, chce się nią zajmować.

1. Ratomir | 10:20 09-03-2010

Polecam poczytac troche o Jarym Swiecie:

http://www.ithink.pl/artykuly/aktualnosci/polska/jare-swieto-pierwszy-dzien-wiosny-i-wielkanoc/