iThink.pl - dziennikarstwo i publicystyka

Wielkanoc jest najstarszym a zarazem najważniejszym Świętem Chrześcijańskim. Upamiętnia Zmartwychwstanie Chrystusa a poprzedzające ją dni zwane Wielkim Tygodniem należą do najistotniejszych dla tej wiary.
Wielki Piątek jest drugim dniem Triduum Paschalnego. Jest czasem powagi, skupienia i pobożności, kiedy chrześcijanie wspominają mękę i ukrzyżowanie Chrystusa. Mówi się o nim, że jest to Dzień Krzyża. W tym dniu oraz w Wielką Sobotą w Kościołach Rzymskokatolickich nie jest odprawiana Eucharystia. Liturgia Wielkiego Piątku składa się z: Liturgii Słowa Bożego, Adoracji Krzyża, przyjęcia Komunii Świętej oraz przeniesienia Najświętszego Sakramentu do Grobu Pańskiego.
Tradycją jest, że tego dnia w sanktuariach i w niektórych przyklasztornych kościołach odbywają się widowiska tzw. pasje. Przedstawiane są w nich fragmenty Ewangelii nawiązujące do ostatnich kilkunastu godzin życia Pana Jezusa. Ukazywane jest to, co wydarzyło się od momentu Jego pojmania w Ogrodzie Oliwnym zwanym Ogrojcem albo Getsemani skąd został zaprowadzony do najwyższego kapłana Kajfasza. Rada wraz z arcykapłanami szukała na Chrystusa fałszywego świadectwa. Święty Piotr rozpoznany przez kilka osób zapierał się, że Go zna, przez co spełniała się przepowiednia z Ostatniej Wieczerzy. Rada podjęła decyzję o zgładzeniu Jezusa i zaprowadzono Go przed oblicze namiestnika Piłata. Widząc to Judasz zwrócił srebrniki przyznając, że wydał niewinnego. Piłat próbował uratować Jezusa korzystając ze zwyczaju uwolnienia jednego z więźniów jednak arcykapłani namówili ludzi, aby głosował ze uwolnieniem Barabasza. Tak też się stało a Chrystus został ukrzyżowany na wzgórzu zwanym Goglotą.
W tym dniu odprawiana jest wielkopiątkowa Liturgia Męki Pańskiej. Charakterystyczne dla niej jest to, że kapłan przez chwilę leży krzyżem przed ołtarzem. Po modlitwie czytane jest proroctwo o cierpieniu Chrystusa a następnie opis Męki Pańskiej według św. Jana. Po homilii w uroczystej modlitwie wstawienniczej Kościół poleca Bogu siebie i cały świat wyrażając w ten sposób pragnienie samego Chrystusa: aby wszyscy byli zbawieni.
Najważniejszą częścią liturgii jest adoracja Krzyża, który zasłonięty fioletowym suknem jest wnoszony przed ołtarz. Po modlitwie kapłan pozostawia go w widocznym miejscu, aby każdy wierny mógł go adorować. Stoi tam do Wigilii Paschalnej i jest najważniejszym punktem w kościele. Ludzie przyklękają przed nim, tak, jak przed Najświętszym Sakramentem. Po adoracji przynosi się z ciemnicy Najświętszy Sakrament udzielając wiernym Komunii Świętej.
Ostatnią częścią liturgii jest procesja do Grobu Pańskiego w czasie, której Najświętszy Sakrament przenosi się do przygotowanego wcześniej symbolicznego Grobu Chrystusa. Wystawia się Go na specjalnym ołtarzu lub tronie w monstrancji okrytej białym przejrzystym welonem - symbolem całunu, w który owinięto ciało zmarłego Chrystusa. W wielu kościołach przez całą noc trwa adoracja.
Zwyczaj przygotowywania Grobu Chrystusa wywodzi się z Jerozolimy, gdzie wierni gromadzili się w miejscach, związanych z męką Chrystusa. Udokumentowane ślady istnienia tego obrzędu w Polsce pochodzą z XIII wieku. Znany jest on również w Austrii i w Bawarii. Grób jest zawsze starannie wykonany i pięknie udekorowany. Zwłaszcza w małych miasteczkach i na wsiach o jego wykonanie dbają parafianie. Początkowo w grobie składano krzyż przykryty czerwonym ornatem, dopiero w latach późniejszych zaczęto umieszczać tam figurę Jezusa. Najistotniejsza jest jednak wystawiona monstrancja z Hostią.
Również silnie z naszą rodzimą tradycją związał się zwyczaj, że przy grobie Chrystusa stoi straż. W ich rolę wcielają się zazwyczaj członkowie ochotniczych straży pożarnych, żołnierze oraz przedstawiciele różnych organizacji.
W Wielki Piątek w kościołach odbywa się Droga Krzyżowa. Zazwyczaj ma ona miejsce po południu na wzór ostatniej wędrówki Jezusa na Golgotę.
W tym dniu wszystkich wiernych obowiązuje także ścisły post. Należy zjeść tylko 3 posiłki w tym tylko raz do syta.
Uroczystości związane z Wielkim Piątkiem są szczególnie obchodzone nie tylko u Katolików. Również w wyjątkowy sposób dzień ten jest traktowany przez inne wyznania. Przykładem jest na przykład kościół prawosławny, gdzie uroczystości z nim związane rozpoczynają się już w czwartek wieczorem tzw. „jutrznią”. W kościele jest 12 fragmentów z Ewangelii mówiących o wydarzeniach od Wieczerzy Pańskiej do pogrzebu Jezusa. Podczas nabożeństwa wierni trzymając zapalone gromnice stoją przed Ewangelią i Golgotą, którą symbolizuje wielki krzyż z Ukrzyżowanym Chrystusem oraz stojących przy Jego bokach Matce Bożej i Świętym Janie. Również i tutaj nie odprawia się Mszy Świętej. Następnego dnia rano celebrowane są tzw. „Godziny Królewskie” podczas, których wspominane są momenty ukrzyżowania i śmierci, jak też czyta się również fragmenty ze Starego Testamentu. Wieczorem odprawiane są uroczyste nieszpory rozpoczynające Wielką Sobotę.
Wielki Piątek jest również ważnym świętem w kościele protestanckim. W naszym kraju tamtejsi wierni na mocy obustronnych porozumień i ustaw z Państwem mają w tym dniu dzień wolny od pracy. Jest to dla nich szczególny dzień modlitwy i skupienia. Tak w tradycyjnych jak i w ewangelicznych Kościołach odbywają się uroczyste nabożeństwa, podczas których śpiewa się pieśni, czyta fragmenty z Pisma Świętego i wspominana męczeńską śmierć Chrystusa na krzyżu.
Czas ten to także najważniejsze święto dla największego Kościoła Protestanckiego i Ewangelicko-augsburskiego zwanego luterańskim. Tego dnia szczególne znaczenie ma spowiedź i Komunia Święta. Po kazaniu śpiewane są w dialogu z duchownym „Ludu mój ludu, cóżem ci uczynił”, nie biją dzwony a stojący na ołtarzu krzyż zakryty jest kirem. Dla Luteran Wielki Piątek jest najważniejszą tajemnicą życia i śmierci oraz kluczową dla tego Kościoła teologią krzyża, która rozważana jest zawsze w połączeniu z radosnym wydarzeniem Poranka Wielkanocnego.

1. barbara | 10:02 24-03-2008

i tu znów plus bez uzasadnienia niech ktoś coś zrobi

2. Anita | 10:13 24-03-2008

chyba nie ma zakazu :)

3. Amon | 14:37 24-03-2008

Skoro może być plus bez uzasadnienia to minus też, prawda?